Zuidkwartier Mechelen
Residentie Zuidkwartier ligt in de Mahatma Gandhiwijk, op fietsafstand van het centrum van Mechelen. De site vormt een overgang tussen de bestaande woonwijk en het stadsbos dat zich aan de noordzijde bevindt. Deze waardevolle groenstructuur bepaalt sterk het karakter van de plek.
Waardevol stadsbos
Het bos werd maximaal gevrijwaard en als privaat stadsdomein overgedragen aan de stad. Een inventaris van het bomenbestand had aangetoond dat het noordelijke deel van het bos biotopisch het meest waardevol is. De gebouwen werden compact ingeplant op de zuidelijk helft van de site, waardoor deze waardevolle groene ruimte maximaal behouden blijft en dienst doet als groen ijkpunt in de wijk. Een fiets- en wandelverbinding maakt het bos toegankelijk en verbindt de wijk met de Ivo Cornelisstraat.
Open ruimte als drager
De open ruimte, die als drager werkt voor de site, werd zoveel mogelijk ingegroend en bestaat uit verschillende sferen aan publieke ruimte: een voorplein (1) aan de Ghandistraat met een meer stedelijk karakter die verbinding maakt met de woonwijk aan de overzijde, een ontmoetingsplek (2) tussen de woongebouwen in, een wadi en spelelement (3) aan de groendreef, een binnentuin (4) en een stadsbos (6) met een genereuze toegang via de groendreef (5). Door het stadsbos loopt een voetgangers- en fietsersverbinding (7) die de wijk verbindt met de Ivo Cornelisstraat.
Footprint en aantal bouwlagen werden zorgvuldig onderzocht. De gebouwen groeien in hoogte naar het bos toe, tot maximaal vijf bouwlagen, een schaal die in verhouding staat tot de bomen van 20 tot 25 meter hoog. Naar de linker- en rechterbuur toe werden ze afgebouwd om de druk op de omgeving te beperken. Open gevels, terrassen en zichtrelaties aan de boszijde zorgen voor een natuurlijke sociale controle en een sterke relatie tussen wonen en landschap.
Herinterpretatie tuinwijk-idee
De ontwerpvraag hoe een relatief dense woonontwikkeling kan worden ingepast zonder de open ruimte en de woonkwaliteit van de site onder druk te zetten, werd beantwoord met een hedendaagse interpretatie van het tuinwijk-idee.
77 woningen werden verdeeld over 12 kleinschalige gebouwen, variërend in bouwhoogte en met een diversiteit aan woontypologieën, waaronder patiowoningen, tuinwoningen, stapelwoningen, duplexen en appartementen. Voor elke woning werd voldoende ruimte en privacy gecreëerd. De gebouwen worden ontsloten door een fijnmazig weefsel van steegjes en pleinen, wat resulteert in een project op menselijke schaal. Het geheel werd uitgewerkt in een sobere, hedendaagse architectuur met een verfijnde detaillering die tot uiting komt in de inkomdeuren met luifels, zitbankjes, terrassen en ramen.
Duurzaamheid speelt een centrale rol binnen het project, zowel op het vlak van energetische duurzaamheid als op het gebied van ingroening en waterhuishouding. Er wordt ingezet op energie-efficiënte bouwmethoden. Zo worden alle wooneenheden voorzien van individuele lucht-waterwarmtepompen. Reeds vroeg in de ontwerpfase werd rekening gehouden met onderhoudsvriendelijke details en materiaalkeuzes: gevelsteen als gevelbekleding, aluminium ramen en prefab betonnen dorpels en lateien versterken de architectuur door hun robuuste karakter en beperken onderhoudsbehoefte op lange termijn.
De uitgebreide groenzones bevorderen de biodiversiteit en dragen bij aan een evenwichtig ecosysteem. Door de toepassing van wadi’s en waterdoorlatende verhardingen wordt regenwater op een natuurlijke manier geïnfiltreerd, wat niet alleen de waterhuishouding optimaliseert maar ook bijdraagt aan verkoeling tijdens warme zomers.
Project Zuidkwartier is een goed voorbeeld van groepswonen met een hoge densiteit, waarbij toch kwalitatieve woningen worden aangeboden. De combinatie van ingroening, het realiseren van plekken met verschillende identiteiten en de architecturale uitwerking met tuinmuren en zitbanken geven het project een hoge woonkwaliteit die uitnodigt tot ontmoeting.
De principes die in Zuidkwartier zijn toegepast – zoals het evenwicht tussen verdichting en woonkwaliteit, de combinatie van diverse woontypologieën, kindvriendelijke inrichting en geïntegreerde groene publieke ruimten sluiten goed aan bij de ambitie om een duurzame, gezinsgerichte woonomgeving te creëren. Dit maakt Zuidkwartier een relevante inspiratiebron voor de opmaak van het stedenbouwkundig inrichtingsplan en de verdere ontwikkeling van sociale wooneenheden binnen deze nieuwe context.
specifics
Opdrachtgever: Zuidkwartier Construct
Locatie: Mechelen
Realisatie: 2017 – 2026
Ontwerpteam: Tom Verschueren, David Driesen, Rob Naulaers, Kristof Van Parijs, Ine Papen, Eva Vanderborcht, Dries Delagaye, Silke Verstappen, Lennart Visser, Jarne Sienaert
Ingenieur Stabiliteit: Ingenieursbureau Concreet
Aannemer: IBO
Ingenieur Technieken: Raco Studiebureau
Schaal: 77 woonunits
Fotografie: Bart Gosselin
