School Balder
Een verticale school
School Balder is gelegen in Sint-Gillis, Brussel, vlakbij het Zuidstation. Het project betreft een Nederlandstalige lagere school en een kinderdagverblijf in een dichtbebouwde stedelijke context waar hoofdzakelijk Frans wordt gesproken. De dichtbevolkte wijk wordt gekenmerkt door een grote culturele diversiteit maar ook door armoede en beperkte open ruimte. Het stratenpatroon bestaat uit compacte bouwblokken.
Het perceel ligt in een bouwblok dat voordien voornamelijk bestond uit 19de-eeuwse woningen zonder historische waarde. Deze zijn grotendeels afgebroken. Het bouwblok werd aan de Fonsnylaan ingevuld met kantoorgebouwen waardoor het zijn residentiële identiteit verloor.
Binnen dit bouwblok verwierf het GO! een relatief kleine kavel waarop een uitgebreid programma moest worden gerealiseerd. De uitdaging bestond erin om drie verschillende entiteiten te huisvesten: een basisschool, een kleuterschool en een plek voor de buurt. Het was ook van groot belang om zoveel mogelijk buitenruimte voor de kinderen te creëren. De school had al een vestiging in de Engelandstraat, waar uiteindelijk enkel de 2de en 3de graad bleef, terwijl de overige 12 klassen naar het nieuwe gebouw verhuisden.
Om het uitgebreide programma op het beperkte perceel te organiseren werden de functies logisch op elkaar gestapeld. Hierdoor kon er ook maximaal ingezet worden op het creëren van buitenruimte. Zowel op het gelijkvloers als op het dak werd een speelplaats voorzien.
De gelijkvloers werkt als transitruimte waar 3 gebruikersstromen worden gesplitst. Vanuit dit knooppunt vertrekt de circulatie naar de verschillende programmaonderdelen: Het kinderdagverblijf op niveau –1, de polyvalente ruimte op niveau +1 en de klassen op niveau +2, +3.
De interactie van het gebouw met de stad was een belangrijke doelstelling van het ontwerp. De school verankert zich in de stad, de buurt en het bouwblok. De gevel, de vorm van het dak en de interne structuur van het gebouw zorgen voor een evenwicht tussen geborgenheid en openheid. Het resultaat is een gebouw dat robuust oogt, zonder dat het een gesloten bunker wordt. De vide op het gelijkvloers maakt verbinding met het stedelijk weefsel. Het zadeldak en de erker grijpen terug naar de typische 19e -eeuwse woningen die ook terug te vinden zijn in de wijk. De polyvalente zaal, die ook door de buurt wordt gebruikt, wordt als kloppend hart uitgespeeld en zal overdag en in de avond leven in de straat brengen. Deze zaal is dan ook herkenbaar in de voor- en achtergevel door de uitspringende erker.
De polyvalente zaal kan opgesplitst worden naar een refter en turnzaal tijdens de schooluren en in de avond gebruikt worden als veelzijdige ruimte voor de buurt.
Om de polyvalente zaal kolomvrij te houden wordt een vakwerkligger gebruikt die de vloerplaten van verdieping +2 en +3 draagt. Het vervult niet alleen een structurele functie, maar wordt ook ingezet als een beeldbepalend architecturaal element.
De gevels worden uitgewerkt met een patchwork van metselwerk dat de gelaagdheid die het gebouw in zich draagt versterkt en een knipoog is naar de leefwereld van kinderen. Aangezien er in het schoolgebouw plaats is voor kinderen van 0 tot 8 jaar, werden er voor de verschillende leefgroepen verschillende sferen gecreëerd, telkens op maat van de gebruiker. Het gebouw weerspiegelt de groeifilosofie van de school waarbij de jongste kinderen zich beneden bevinden en per leeftijdsgroep opklimmen.
De gelaagdheid van het gebouw zorgt automatisch voor de spreiding van de functies en haar organisatie werkt diversiteit in de hand. Identiteit wordt gerealiseerd door een spel van kleur en ruimte. Tussen de klassen fungeert de gang als binnenstraat, die aanzet tot klas overschrijdend werken. In combinatie met de zitnissen biedt deze binnenstraat ruimte voor ontmoeting en samenwerking.
Er werden diverse buitenruimtes gecreëerd die kwaliteit geven aan het geconcentreerde programma: een speelruimte voor het kinderdagverblijf (nu klaslokalen), een speelplaats met karakteristieke luifel en sanitair paviljoen op het gelijkvloers en een insnijding in het zadeldak die een speelplaats als buitenklas vormt op de bovenste verdieping. De luifel wordt ontworpen aan de hand van een principe van trek en druk waardoor de buitenruimte op het gelijkvloers kolomvrij blijft en optimaal benut kan worden.
-
Constructie van de karakteristieke luifel met trek en systeem
Een drukbevolkte en dichtbebouwde wijk in de stad brengt altijd verschillende functies met zich mee: wonen, werken, spelen en leren bestaan hier dicht bij elkaar. In die context is een Nederlandstalige school zoals Balder een voorbeeld voor sociale duurzaamheid. Ze vervult een belangrijke stedelijke functie en versterkt de diversiteit van de buurt, waar vooral Frans wordt gesproken. De polyvalente zaal is na schooluren open voor de buurt, waardoor de school deel wordt van het sociale leven. Door functies te stapelen, wordt de beschikbare open ruimte efficiënt gebruikt, terwijl er toch plek blijft voor ontmoeting en spel.
Specifics
Opdrachtgever: GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap, afdeling infrastructuur
Locatie: Sint-Gillis
Realisatie: 2013 – 2020
Ontwerpteam: Tom Verschueren, David Driesen, Emilie Dorekens, Eva Vanderborcht, Valerie Lannoy
Ingenieur Stabiliteit: UTIL struktuurstudies
Ingenieur Technieken: SB Heedfeld bvba
Fotografie: Sergio Pirrone
Schaal: 2000 m²
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Snede van de school, waarin de kelder dankzij toetredend daglicht wordt ingezet als multifunctionele ruimte.
-
