Site Apostolinnen
Site Apostolinnen
In het historische centrum van Mechelen ligt de site Apostelinnen, op een hoger gelegen deel van de stad langs de Dijle. In de vroege ontwikkeling van Mechelen ontstonden er twee verschillende kernen die zich onafhankelijk van elkaar ontwikkelden aan weerszijden van de Dijle. Dit duale verleden weerspiegelt zich vandaag nog steeds in het afwisselend grillige en onregelmatige stratenpatroon. In de middeleeuwen was dit deel van de stad minder dicht bebouwd. In het intra muros-gebied ontwikkelde zich bovendien landbouw. Later lieten welgestelde inwoners hier ook buitenverblijven en vakantiehuizen oprichten.
In 1926 kocht de familie Devis de site met de ambitie om het om te vormen tot een residentiële ontwikkeling, met behoud van de handelsfuncties langs de Onze-Lieve-Vrouwestraat. Om deze herontwikkeling zorgvuldig te kunnen aanpakken, werd door dmvA aan geschiedkundige P. De Greef gevraagd een historisch onderzoek over de site uit te voeren. De resultaten van dit onderzoek vormden mee de basis voor het ruimtelijk en conceptueel uitgangspunt van het project. Het was echter belangrijk om in het ontwerp de genius loci terug tot uiting te laten komen en de historische elementen te respecteren en te heropleven.
Uit het onderzoek bleek dat zich tussen de Onze-Lieve-Vrouwestraat en de Tessestraat doorheen de eeuwen een fijnmazig netwerk van steegjes, woningen en werkplaatsen had ontwikkeld. In het begin van de 17de eeuw groeide de site meer naar een samenhangend geheel door het samenvoegen van verschillende percelen, waarbij het zogenoemde hoff ende huys meerdere keren van eigenaar wisselde. Later werd het domein ingenomen door de Apostolinnen, die door de aankoop van aanliggende percelen de site verder uitbreidden. In de loop van de 19de eeuw transformeerde het domein tot huisvesting voor de middenklasse en evolueerde het tegen het einde van die eeuw tot een dichtbebouwde woonkazerne. In 1926 werd het eigendom van de familie Devis en werd er een beddenwinkel in ondergebracht.
De site is gelegen tussen de Onze-Lieve-Vrouwestraat en de smalle Tessestraat. Volgens het historisch onderzoek zijn er sinds de Middeleeuwen veel straten en steegjes verdwenen, waaronder het Moriaenstraatje en het Hellestraatje. Het Hellestraatje liep parallel met de Tessestraat en het Moriaenstraatje lag evenwijdig met de Onze-Lieve-Vrouwestraat. Ondanks deze verdwenen structuren zijn op de site nog steeds talrijke historische elementen aanwezig, zoals het Somerhuys, het erkerhuis, delen van het oude klooster en de oorspronkelijke tuinmuren.
Bij aanvang was de site volledig volgebouwd.
Door het binnengebied open te werken, konden de verdwenen straatjes opnieuw worden geïntroduceerd en werden de historische hoofdvolumes weer zichtbaar.
Het ontwerp vertrekt vanuit het historische stratenpatroon, waarbij het Hellestraatje en het Moriaenstraatje opnieuw zichtbaar worden gemaakt. Langs het Moriaenstraatje werd een nieuwbouw toegevoegd. Daarnaast werd het Somerhuys in ere hersteld met een toevoeging van circulatie aan de buitenzijde.
Op de site kunnen we zeven entiteiten onderscheiden: Het Somerhuys (17de eeuw), gerestaureerd en dient als privéwoning; een arbeiderswoning (20ste eeuw), gastverblijf in de privétuin van het Somerhuys; het Pakhuis (18de eeuw), basisonderdeel van het klooster van de Apostolinnen, bestaat nu uit 8 studentenstudio’s; een gerestaureerd erkerhuis (18de eeuw), twee 19de eeuws gebouwen met op de gelijkvloers winkelruimtes en boven 4 woonentiteiten; en tenslotte een nieuwbouw met 2 triplexwoningen.
Aan de Onze-Lieve-Vrouwestraat zijn er twee 19de eeuwse gebouwen met winkelruimtes op de benedenverdieping. Achter en boven de winkels bevinden zich 6 woonentiteiten, waaronder een nieuwbouw met twee triplexwoningen. De nieuwbouw dient als katalysator voor de gehele site: het is een bakstenen monoliet met buitentrappen die, in samenwerking met de stegen en de patio’s, voor nieuwe circulatie op de site zorgen teruggrijpend naar het Moriaenstraatje. Via de trappenconstructie zijn de woningen boven en achter de winkelruimtes opnieuw bereikbaar. Het gebouw is een overtreffende trap in baksteensteenarchitectuur, die met zijn tactiliteit opvalt door de uitpuilende voegen in het metselwerk. Naast de nieuwbouw bevindt zich een gerestaureerd erkerhuis uit de 18de eeuw waarin ook een triplexwoning is ondergebracht.
Centraal op de site bevindt zich het Somerhuys, gebouwd in de 17de De ramen zijn allemaal op het zuiden gericht, volgens het onderzoek was dit een woning die uitsluitend de zon als warmtebron gebruikte. Het huis werd gerestaureerd en dient als een privéwoning. Om de moer- en kinderbalken van de woning integraal te behouden, werd de stalen trap buiten het gebouw geplaatst.
Aan de Tessestraat bevindt zich de arbeiderswoning uit de 20ste Deze woning is nu een gastenverblijf in de privétuin van het Somerhuys. Ook hier werd een buitentrap in zwart staal voorzien.
Achter het Somerhuys is het Pakhuis gelegen, dat door de ontpitting van de site weer vrij is komen te staan. Het Pakhuis uit de 18de eeuw was het basisonderdeel van het klooster van de Apostolinnen. Het gebouw is nu omgevormd 8 studio’s voor studenten.
Alle ingrepen manifesteren zich bewust als nieuw. Door het historische en het hedendaagse niet te vermengen maar duidelijk van elkaar te onderscheiden, ontstaat een eerlijk geheel waarin verschillende tijdslagen naast elkaar kunnen bestaan en elkaar wederzijds versterken.
De herontwikkeling zet maximaal in op duurzaam ruimtegebruik: waardevolle historische gebouwen worden behouden, herbestemd en geactiveerd. Het openwerken van het binnengebied creëert licht, lucht en aangename verblijfsplekken.
De kleinschalige korrel, de doorwaadbaarheid van het terrein en de mix van functies en woningtypes dragen bij aan een levendig, veerkrachtig stadsdeel. Het geeft de site een menselijke schaal wat bijdraagt aan de sociale duurzaamheid.Het resultaat is een duurzame woonomgeving waarin erfgoed een tweede leven krijgt en een toekomstbestendige manier van stedelijk wonen mogelijk wordt.
Specifics
Opdrachtgever: Fase 1: Visbende / Fase 2: AB nv / B-apart
Locatie: Mechelen
Realisatie: 2014 – 2018
Ontwerpteam: Tom Verschueren, David Driesen, Valerie Lonnoy Veerle Delaunay, Gert-Jan Schulte
Fotografie: Bart Gosselin
Schaal: Fase 1: 350 m² / Fase 2: 1050 m²
Huis van Lorreinen
Huis van Lorreinen
Huis van Lorreinen bevindt zich op een prominente hoek van de Grote Markt in Mechelen, het historische hart van Mechelen met een rijke geschiedenis. De Grote Markt wordt gekenmerkt door diverse panden die getuigen van verschillende bouwperiodes, met als meest prominente gebouw het Stadhuis. Het Stadhuis van Mechelen is een samenvoeging van verschillende gebouwen en periodes waarbij de oudste delen hun oorsprong vinden in de 14e eeuw. Verder bevinden er zich gildehuizen en heropgebouwde neotraditionele panden. De site bevindt zich op de hoek van de markt, in de schaduw van de Sint-Romboutstoren. De grootste blikvanger van Mechelen.
De stad Mechelen kocht vijf aaneengesloten panden aan op de hoek van de Frederik de Merodestraat en de Scheerstraat, in directe aansluiting op de Grote Markt en binnen de invloedssfeer van de werelderfgoederkende belforttoren van de Sint-Romboutskathedraal. De stad gaf dmvA de opdracht om deze site te herontwikkelen tot een residentieel mixed-use project, met een combinatie van wonen en handel die de stedelijke dynamiek van het centrum versterkt.
Bij aanvang van het project kampte de site met meerdere problemen. De panden verkeerden in bouwvallige staat en stonden grotendeels leeg. Enkel de gevel van het hoekpand was nog geschikt om te behouden. De overige gevels waren te sterk aangetast om te recupereren. Daarnaast ontbraken kwalitatieve lichtinval, lucht en buitenruimte, wat de woonkwaliteit aanzienlijk beperkte.
Het ontwerpconcept vertrekt vanuit het creëren van licht, lucht en kwalitatieve buitenruimte. In plaats van de vijf kavels volledig te bebouwen, werd één kavel ingezet als een binnenstraat. Deze nieuwe, semipublieke ruimte fungeert als centrale circulatiezone waaraan alle wooneenheden worden ontsloten. De binnenstraat zorgt niet alleen voor optimale daglichttoetreding tot volumes, maar vormt ook een verbindende en activerende ruimte binnen het project. Aan het einde ervan werd een mur végétal voorzien, die de ruimte vergroent en extra kwaliteit toevoegt.
De private terrassen, opgebouwd uit strekmetalen vloertegels, zweven boven deze binnenstraat en bieden zicht op de nabijgelegen Sint-Romboutstoren.
Huis van Lorreinen is sterk verankerd in de stedelijke morfologie van de Grote Markt. In plaats van één grootschalige nieuwbouw te realiseren, koos dmvA ervoor om de oorspronkelijke perceelsstructuur en opeenvolging van gevels te behouden. Hierdoor blijven de woningen smal en verticaal, wat het straatbeeld fijnmazig en levendig houdt. De dubbele gevel helpt met de akoestiek: in dit drukke stedelijke gebied vormt de gelaagde constructie een buffer tegen omgevingsgeluid, waardoor de wooncomfort verhoogd wordt zonder dat openheid en daglicht verloren gaan.
Omdat het oorspronkelijke hoekpand witgepleisterd was, vroeg de stad om deze uitstraling opnieuw te introduceren. Dit principe werd doorgetrokken over de volledige gevelrij, telkens met een eigen materialiteit zoals aluminium lamellen, prefab zichtbeton met kruisjespatroon, glaspartijen en wit pleisterwerk. Zo ontstaat een harmonieus maar genuanceerd gevelbeeld. De geleding van de gevels wordt versterkt door een gradatie van zeer open aan de zijde van de Grote Markt naar meer gesloten dieper in de Scheerstraat.
Variatie in materialiteit van de gevels. Links: aluminium lamellen, rechts: wit zichtbeton met kruisjespatroon
Specifics
Opdrachtgever: Stad Mechelen
Locatie: Mechelen
Realisatie: 2011 – 2018
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren, Gert-Jan Schulte, Emilie Dorekens
Ingenieur Stabiliteit: Util struktuurstudies
Fotografie: Sergio Pirrone
Schaal: 689 m²
Workshop Boisbuchet
Workshop Boisbuchet
In 1986 verwierf Alexander Von Vegesach het domein van Boisbuchet in de regio Nouvelle-Aquitaine in Frankrijk met als doel het te herbestemmen tot een plek waar ‘jonge’ mensen cultuur/architectuur kunnen beoefenen en ontdekken in nauwe dialooog met de natuur. Hij richtte een stichting op en startte een internationaal workshop programma in samenwerking met Vitra design museum.
Ter gelegenheid van Boisbuchet’s 30ste verjaardag werd dmvA uitgenodigd om samen met het Duitse bedrijf Polycare er een workshop te geven van 13 oktober tot 23 oktober 2021. In de nabijheid van de projecten van Shigeru Ban, Lina Ghotmeh, Gilles Ebersolt, Alvaro Siza en Jörg Schlaich ontwierp dmvA een multifunctionele woning voor de toekomstige tuinman en kok van het domein. Het participatieve project zet in op circulair economisch bouwen door middel van een duurzaam bouwsysteem van Polycare.
De Duitse startup Polycare (heden Sembla) werd in 2010 opgericht door Dr. Gerhard Dust en Gunther Plötner met als doel een eenvoudig, circulair en betaalbaar bouwsysteem te ontwikkelen zodat onervaren mensen hun eigen woning kunnen bouwen. Dit resulteerde in het circulaire ‘lego’ blok bouwsysteem bestaande uit geïsoleerde polymeerbetonblokken, gemaakt van 90 % plaatselijk zand. De blokken kunnen eindeloos hergebruikt worden en vereisen geen waterverbruik tijdens de productie noch bij de constructie. Bouwen met deze blokken is erg betaalbaar dankzij de lage constructiekosten.
Polycare had met het bouwsysteem enkel in Afrika gerealiseerd waar de bouweisen minder streng zijn dan in Europa. Het doel van de workshop was om een woning te realiseren binnen de Europese bouweisen.
Experimenteel ontwerpend onderzoek tussen dmvA en Polycare heeft geleid tot ene ‘casestudy house’, een prototype voor een volledig circulaire en demonteerbare woning gebouwd volgens het principe van droogbouw. Funderingen bestaan uit gegalvaniseerde stalen schroefpalen die met elkaar verbonden worden door een stalen ringbalk, als basis voor het Polycare bouwsysteem. Vloeren en dak worden opgebouwd door middel van houten balken en multiplexplaten. Tijdens de workshop werd de ruwbouw van de woning werd gerealiseerd in minder dan 1 week door deelnemers van de workshop.
Conceptueel is het grondplan van de woning gebaseerd op de vorm van een klavertje drie. Drie volumes bestaande uit 2 slaapkamers en een keuken worden ingeplant rond een gemeenschappelijke ruimte, die zowel kan gebruikt worden als leefruimte of als overdekte buitenruimte. De centrale ruimte van het paviljoen is van vanaf elke zijde van het domein zichtbaar is vrij toegankelijk voor iedereen.
Alle facetten van duurzaamheid: sociaal, economisch en ecologisch, zijn vervat in het project op het domein van Boisbuchet.
Economisch is de woning betaalbaar dankzij het circulaire bouwsysteem van Polycare. De modulaire polymeerbetonblokken zijn goedkoop en eenvoudig te monteren.
Ecologisch is het ontwerp volledig circulair en demonteerbaar. De herbruikbare blokken, droogbouwmethode, lichte fundering en het gebruik van zonnepanelen en regenwaterrecuperatie beperken de milieu-impact. De compacte, multifunctionele indeling zorgt bovendien voor efficiënt ruimtegebruik.
Sociaal staat participatie centraal: de woning werd tijdens een workshop samen met deelnemers van de workshop gebouwd.
Specifics
Opdrachtgever: Domaine de Boisbuchet
Locatie: Domaine de Boisbuchet
Ontwerpteam: Tom Verschueren, David Driesen, Kobe Garmyn, Kotryna Urbonaite
Woning MC
Woning MC
In 2017 werd een halfopen bebouwing met een bijhorend bos in een landelijk gebied rond Breda aangekocht door de opdrachtgever die professioneel agent is van verschillende design en meubel merken. dmvA werd gevraagd om het pand om te vormen tot woning met kantoorruimte en kleine showroom. Omwille van de ligging in ecologische waardevolle gebied, was de integratie van de woning in haar groene omgeving een belangrijk vertrekpunt bij het ontwerp.
In de afgelopen jaren werd er achter de woning een arsenaal van hokken en aanbouwsels opgetrokken die niet alleen het zicht maar ook de lichttoetreding belemmerden. Deze werden allemaal afgebroken. De voorbouw die deel uitmaakt van een twee-onder-één-kap-woning wordt behouden en getransformeerd tot kantoorruimte.
De extensies van het naburige huis zorgden niet voor het mooiste uitzicht, maar werden wel omarmd in het ontwerpproces. De nieuwe uitbreiding – met de woonfuncties – werd letterlijk tegen de achterbouw van de buren “gekleefd” en volgt grotendeels de dakentektoniek van de naastgelegen annexen. Hierdoor ontstond een extensie met een landelijke vormgeving en een naadloze aansluiting met de buren. Door haar vorm en groendak gaat het volume op in de omgeving en wordt het in het landschap geïntegreerd.
Leefruimte met showroom allures
De oriëntatie van de nieuwe achterbouw staat ten dienste van licht en zicht. Door het talrijke glasgebruik is de woning constant in verbinding met het bos en stroomt het licht er met volle teugen binnen. Het nieuwe bouwvolume werd opgetrokken in een houtskeletbouw. De houten dakstructuur, de houten vliesgevel en een langgerekt kastelement in Pools grenen multiplex creëert een warme en geborgen sfeer. In de langgerekte loftruimte bevinden zich een keuken met eetruimte, een zitkuil en een hobbyruimte met bijhorende opslagruimte. De nieuwe ruimte is tevens een canvas voor design meubels en objecten.
Gelaagde duurzaamheid
Bij de creatie van deze woning werd zo duurzaam mogelijk gehandeld. Er werd als hoofdmateriaal gekozen voor hout waardoor het bouwsysteem geprefabriceerd kon worden. De nieuwbouw werd zo compact mogelijk ontworpen en heeft een groendak dat de relatie tussen de woning en diens omgeving versterkt. Het omliggende bos werd integraal behouden en werd zelfs uitgebreid naar de woning toe. Ook de bestaande voorbouw werd bewaard en wordt nu gebruikt als werkruimte.
Specifics
Opdrachtgever: MC
Locatie: Breda
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren, Thomas Van Dessel
Fotografie: Sergio Pirrone
Cabin Y
Cabin Y
dmvA ontwierp in 2003 Blob VB3, een mobiele polyester woonunit in de vorm van een ei. Deze compacte woonunit zou kunnen ingezet worden als een potentieel duurzaam antwoord op het gebrek aan open ruimte en groen in Vlaanderen. Verplaatsbare woonobjecten die gegroepeerd kunnen worden aan de rand van steden en dorpen zou een antwoord kunnen bieden op de woningnood in Vlaanderen. De reproductie van dit prototype bleek echter budgettair niet haalbaar.
Blob VB3 als verplaatsbare woonunit
Het ontwerp van Cabin Y kadert binnen dezelfde visie, maar hierbij werden de doelstellingen wegens een snel evoluerende wereld van duurzaamheid en circulaire economie bijgesteld. Aan de basis van deze mobiele woonunit liggen eenvoud, budgetvriendelijkheid, zelfvoorziening en gebruik van circulaire materialen.
Cabin Y bestaat uit een balkvormig volume met een footprint van 6 op 2,4 m en een hoogte van 3,4 m en is daardoor gemakkelijk vervoerbaar met een dieplader achter een vrachtwagen. Het uitgangspunt was om Cabin Y zo licht mogelijk te maken. Het constructieprincipe bestaat uit een intelligent systeem van tien houten portieken die door middel van rvs-spankabels in een X-vorm met elkaar worden verbonden, waardoor de trek- en drukkrachten geneutraliseerd worden bij het optillen met een kraan. Tussen de houten portieken werd thermische isolatie geplaatst. De buitenkant werd afgewerkt met gebrand larikshout en binnenin werd wit geolied grenenhout gebruikt
De unit is uitgerust met een toilet, een douche en een slaapduplex. Fotovoltaïsche zonnepanelen op het dak voorzien de woonunit van hernieuwbare energie. De voorzijde bestaat volledig uit glas door middel van een stalen pivoterende deur.
Een zelfvoorzienende mobiele woonunit om een antwoord te bieden op de woningnood in Vlaanderen
Specifics
Opdrachtgever: Confidentieel
Locatie: Mobiel
Realisatie: 2018 – 2019
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren
Fotografie: Bart Gosselin
Schaal: 12 m²
Clinic & Living space A.
Clinic & Living space A.
Elsene is een van de 19 deelgemeentes van de stad Brussel en is gelegen rond de brede, lommerrijke Louizalaan met zijn vele exclusieve boetieks en chique restaurants. De wijk staat ook bekend om de vele chique appartementcomplexen en gebouwen in art-nouveaustijl. Een Brusselse tandradioloog kocht er enkele jaren geleden een laat 19e-eeuwse woning en vroeg dmvA om deze te transformeren en uit te breiden met orale beeldvormingskliniek en opleidingcentrum.
Beglaasde extensie
De classistische woning maakt deel uit van een groot stedelijk bouwblok en is letterlijk geprangd tussen twee grootschalige appartementsgebouwen. De gapende wonde in het straatbeeld en aan de tuinzijde wordt ingevuld met een nieuw L-vormig beglaasd bouwvolume dat het gabariet volgt van de naastgelegen scheimuren waardoor het gebouw zich beter integreert in zijn omgeving. De bestaande woning met historische elementen wordt behouden en gerestaureerd.
Stedelijke verdichting en flexibel/intelligent gebruik van ruimtes worden vaak minder geassocieerd met duurzaamheid, maar zijn daarom niet minder belangrijk. Binnen deze context worden functies van werken en wonen in dit project met elkaar verweven.
Het gelijkvloers en de eerste verdieping worden omgevormd tot pratijk- en kantoorruimte.
De tweede verdieping wordt getransformeerd tot slaapvertrekken met annex badkamer en wellness ruimte.
Op de derde en vierde verdieping bevinden zich de leeffuncties waarbij de dubbelhoge leefruimte aan de tuinzijde kan omgevormd worden tot een leslokaal.
De wijnbar achter het groen scherm aan de straatzijde kan gebruikt worden als vergaderruimte. De historische houten binnentrap wordt zowel prive als zakelijk gebruikt.
Gelaagde gevel
In contrast met een gesloten 19e-eeuwse woning zijn de gevels van het nieuwe bouwvolume volledig beglaasd. De ruimtes openen zich letterlijk naar de stad en willen bewust deel uitmaken van het stedelijk leven. Aan de straatzijde zorgt een “groenscherm” opgebouwd uit een zwartgelakt stalen frame met inox draadnet voor de nodige privacy alsook voor natuurlijke zonnewering. Het verticaal stedelijk groen absorbeert het stedelijk ruis en is tevens regulator van de luchtkwaliteit.
De beglaasde achtergevel is opgebouwd door middel van verdiepingshoge en dubbelhoge “minimal window” schuifpuien. Door het veelvuldig gebruik van glas vervaagt de grens tussen binnen en buiten. Overdag wordt de relatie met de mooie stadstuin en het groene binnengebied versterkt, ’s avonds heeft het gebouw zijn activiteiten prijs. Als zonnewering en privacy regulator wordt een verdiepingshoog mobiel guillotinescherm voor de glazen gevel gemonteerd.
Specifics
Opdrachtgever: VDB
Locatie: Elsene, Brussel
Realisatie: 2015 – 2019
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren, Ines Verhaegen
Ingenieur Stabiliteit: Ing. De Borchgrave Dave
Fotografie: Sergio Pirrone
Huis DBVC
House DBVC
Vilvoorde was een van de eerste Europese steden die genoot van de industriële ontwikkeling van de late 19de en vroege 20ste eeuw. De ligging op enkele kilometers van de hoofdstad en de gemakkelijke verkeersverbinding stimuleerden het opbloeien van een belangrijk industriecentrum.
Een koppel met twee kinderen kocht een statige 19e -eeuwse herenwoning in het historisch centrum met een grote stadstuin en vroeg aan dmvA om de woning, die opgedeeld was in vier wooneenheden met tandartsenpraktijk het gelijkvloers, te transformeren tot een ééngezinswoning met oog voor ecologie.
Een historische kapel uit de 17e eeuw opgetrokken in baksteen en witte natuursteen alsook de restanten van de vroegere stadsomwalling gevonden in de stadstuin liggen aan de basis van het architecturale concept. Een L-vormige gesloten 19e -eeuwse aanbouw met plat dak wordt vervangen door een dubbelhoge open houten structuur die zichtlijnen creëert naar de historische relicten in de tuin.
Als constructie principe voor de uitbouw werd gekozen voor circulair houtskeletbouw principe. Een vliesgevel opgebouwd uit houten kolommen van larikshout ondersteunen niet alleen de houten dakconstructie maar vormen tevens de dragers van de houten raamkozijnen. Bovendien heeft houtskeletbouw ook logistieke en budgettaire voordelen.
Verbinding
Door haar hoogte verbindt de extensie letterlijk en figuurlijk de verschillende ruimtes van het huis. In de dubbelhoge ruimte werd een zwevende mezzanine geïnstalleerd met een bureau en een bijhorende bibliotheek. De bestaande deuropening tussen de nieuwe aanbouw en het hoofdvolume werd vergroot waardoor het daglicht tot in de bestaande woning kan doorschijnen en er steeds zicht is op de groene stadstuin. Ook de visuele interactie met de kerktoren en de historisch kapel wordt hierdoor versterkt.
De bibliotheek en bureau boven de keuken
De eerlijke en uitgepuurde hout architectuur van de uitbreiding staat in schril contrast met de rijkelijk gedecoreerde interieurs van de 19e -eeuwse herenwoning waardoor er een synergie ontstaat tussen de oud en nieuw.
Specifics
Opdrachtgever: DB–VC
Locatie: Vilvoorde
Realisatie: 2016 – 2018
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren, Lisa Estiévenart
Ingenieur Stabiliteit: ASB
Fotografie: Bart Gosselin
Woning JE
Woning JE
Een begijnhof is een historisch vaak ommuurd complex in de stad bestaande uit huisjes, conventen en een kapel rond een binnentuin. Vanaf de 13e eeuw woonden er begijnen – ‘vrome’ ongehuwde vrouwen – die een religieus leven leidden zonder kloostergeloften. Het zijn vaak oases van rust. Dertien Vlaamse begijnhoven waaronder deze van de stad Mechelen zijn UNESCO werelderfgoed.
Het Onze-Lieve-Vrouwe Convent is gelegen in een smal straatje in het Groot Begijnhof. Het beschermde monument met een grote culturele, historische en esthetische waarde was oorspronkelijk een armenconvent uit de 17de eeuw en stond al jaren leeg. Het convent was nog volledig intact. De begijnen leefden er in alle soberheid en eenvoud, principes die ook aan de basis liggen van de ontwerpattitude van dmvA.
dmvA transformeerde het monument tot een gezinswoning waarbij het bouwvolume ongewijzigd bleef. De schaal van de kleine ruimtes en de aanwezige detaillering inspireerde dmvA om in te zetten op minimale interventies. Hierbij werd steeds gezocht naar maximaliteit in het minimale van de ruimte zoals in de Japanse architectuur.
Het armenconvent bestond uit een hoofdgebouw met individuele woonunits voor de begijnen en een 18de -eeuws bijgebouw dat gebruikt werd als was- en kookplek. Het hoofdgebouw werd omgevormd tot leef- en slaapruimtes, terwijl het bijgebouw dat uitgeeft op de kleine stadstuin getransformeerd werd tot leefkeuken.
Onzichtbare interventies
In het hoofdgebouw wordt elke ruimte in ere hersteld. Houten moer- en kinderbalken worden terug zichtbaar gemaakt en het stucwerk van de houten balken wordt gerestaureerd door middel van de techniek van het zogenaamde ‘turken’ (afwerking met kalkpleisterwerk). Als vloerafwerking voor het gelijkvloers worden sobere rode terracotta tegels gebruikt. Op de verdiepingen worden houten plankenvloeren hersteld en gerestaureerd. De verborgen houten draaitrap die het gelijkvloers verbindt met de zolder wordt terug operationeel gemaakt. Interventies beperken zich tot het wit schilderen van vloeren en trappen, het toevoegen van een spiegelwand en de implementatie van meubels.
Guillotinepoorten
Typerend voor de zolderruimte van het hoofdgebouw zijn de 17e eeuwse eiken kapspanten en de rode terracotta tegelvloer. Gezien de beperkte oppervlakte en de complexe ruimtelijkheid werden er geen aparte slaapkamers gemaakt maar wel Japans geïnspireerde ‘slaapboxen’ geïnstalleerd tussen de kapspanten. Verdiepingshoge aluminium guillotinepoorten scheidden de privé slaapplekken van de gemeenschappelijke speelruimte. De verticale openingen tussen de verschillende boxen werden afgewerkt door middel van spiegels waardoor de spanten optisch worden doorgetrokken. Aangezien Erfgoed Vlaanderen vroeg om de zolderruimte steeds in zijn oorspronkelijke vorm te kunnen herstellen zijn alle interventies reversibel/demonteerbaar.
Kruisbestuiving
Om de ruimtelijkheid in het bijgebouw te vergroten werd de vliering zolder verwijderd zodat de originele spantenstructuur van het dak terug zichtbaar werd. De monumentale witgeschilderde bakstenen schoorsteen, herinnert aan het samenleven van de begijnen in het convent. Heden transformeert de schouw, die de scheiding vormt tussen de keuken en de ontbijthoek, de ruimte tot een plek van verbinding en samenkomst.
De sfeer in de leefkeuken wordt bepaald door het eenvoudige historisch materialenpalet bestaande uit een rode terracottavloer, wit gekaleide muren en zichtbare naakte houten balken. Gebaseerd op het principe van eerlijkheid worden nieuwe toevoegingen zoals het keukeneiland en de raamkozijnen van de nieuwe raamopeningen uitgevoerd in geborsteld roestvaststaal waardoor er een kruisbestuiving bestaat tussen oud en nieuw.
Specifics
Opdrachtgever: J–E
Locatie: Mechelen
Realisatie: 2011 – 2017
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren, Emilie Dorekens
Fotografie: Frederik Vercruysse
Woning TP
Woning TP
Het project TP bevindt zich in de volkse buurt van Mechelen, in het stadscentrum. Mechelen was vroeger een belangrijk religieus centrum, waardoor er vandaag nog steeds acht kerken binnen de stad aanwezig zijn. Het huisje ligt pal naast één van die kerken, een imposant gebouw dat door zijn schaal en massiviteit het pand letterlijk in de schaduw duwt. In combinatie met de ongunstige oriëntatie van het perceel maakte dit de opgave complex. Bij het ontwerp kon de kerk uiteraard niet verwijderd worden, waardoor dmvA ervoor koos om ze niet als hinderlijk element te beschouwen, maar juist als een stedelijk decor en aanvulling van het gebouw.
Een alleenstaande vrouw met groene vingers kocht daar het huisje naast de kerk en vroeg dmvA om het te verbouwen. De klant had de wens om aan urban farming te doen, wat niet evident is in het centrum van een stad. Het perceel was bovendien helemaal volgebouwd en de achterzijde is noord gericht, waardoor die zich vaak in de schaduw van het hoofdhuis bevindt. dmvA creëerde niet alleen een huis dat aan haar wensen voldeed, maar zorgde ook voor een heropleving van de straat.
Een groene plek achter het huis was dus wegens lichtgebrek niet vanzelfsprekend. dmvA besloot daarom de achterbouw weg te halen, behalve een stalen ligger. De balk inspireerde hen om enkele liggers toe te voegen en daarop de serre te plaatsen. Door de serre letterlijk te laten zweven, creëerde dmvA een oplossing voor het lichtgebrek en zorgde op die manier dat de patio luchtig blijft. Als bijgevolg van het opentrekken van de kavel, ontstond er een mooi uitzicht vanuit de serre en de eerste verdieping, met de kerk als stedelijk decor.
Waar vroeger de garagepoort en de toegangspoort waren, maakte dmvA alles open tot aan de patio. Het is een overdekte buitenruimte onder het huis geworden, waar de auto kan geparkeerd worden. De ruimte is afgesloten door een poort met stalen lamellen geplaatst onder een hoek van 45 graden. Zo’n poort schenkt genoeg privacy, maar geeft toch een open, lichte indruk. Vroeger was het donker hoekje bij de poort een probleemplek in de straat, maar door de ingreep van dmvA is het een frisse hoek geworden die de straat doet heropleven.
Urban Farming in de stad
Aangezien er door de oriëntatie minder licht binnenkomt op de gelijkvloers van het pand, plaatste dmvA de slaapkamer beneden en de woonkamer boven. Naast de patio bevindt zich een kleine leefruimte die later ook als slaapkamer kan gebruikt worden. Door het weghalen van alle binnenmuren en het creëren van open ruimtes, lijkt de woning ondanks haar kleine woonoppervlakte (80m2) groter dan ze is. Zo werd de trap telkens aan de zijkant van het pand gezet, opdat de ruimtes niet doorbroken worden. Op de tweede verdieping was er recentelijk een stukje aangebouwd. dmvA haalde dat hoekje er weer af, bracht het pand terug naar zijn oorspronkelijke vorm en bouwde daar een dakterras. De gevels van het huis zijn wit gekaleid, waardoor de littekens er blijven doorkomen en zo de geschiedenis niet helemaal wordt verdoezeld.
Witgekaleide voorgevel met rechts de kerk
Het interieur en exterieur van de woning werden bovendien grotendeels gerealiseerd met de hulp van de bouwheer zelf, wat het project een uitgesproken DIY-karakter geeft. Om die reden koos dmvA voor materialen die makkelijk te hanteren zijn, zoals OSB-platen. Deze platen zijn eenvoudig te verzagen en te bevestigen, waardoor ze ideaal waren voor zelfbouw. Ook de gevel werd door de bouwheer eigenhandig bepleisterd, en de serre aan de achterzijde werd mee opgebouwd via een zelfbouwpakket. Deze actieve betrokkenheid van de bouwheer versterkt niet alleen het persoonlijke karakter van de woning, maar maakt het project ook extra authentiek en eigen.
Specifics
Opdrachtgever: TP
Locatie: Mechelen
Realisatie: 2013 – 2017
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren
Fotografie: Bart Gosselin
Schaal: 80 m²
House Oude Zak
House Oude Zak
De woning is gelegen in Brugge, de historische hoofdstad van West-Vlaanderen en UNESCO-werelderfgoedstad, gekend om haar middeleeuwse stadsstructuur, reien, monumentale architectuur en uitzonderlijk goed bewaarde historische binnenstad.
Aan de achterzijde van het perceel loopt de Augustijnenrei, met aan de overkant de toeristische Godshuizen van de Vette Vispoort. De voorgevel van de woning ligt aan de Oude Zak, een straat die wordt gekenmerkt door een gesloten straatbeeld met een mix van imposante 19de-eeuwse herenhuizen met bepleisterde en beschilderde lijstgevels, diephuizen en eenvoudige breedhuizen. Deze unieke ligging aan het water biedt een bijzonder historisch en landschappelijk kader voor het project.
Een Brugse familie woont als derde generatie in de stadswoning. De bestaande woning was gedateerd en werd gekenmerkt door donkere, gesloten ruimtes. Zowel de kelder met tongewelf als de zolder werden door hun sombere en onpraktische toestand nauwelijks gebruikt. De bouwheer wenste meer licht, meer ruimtelijkheid en een meer serene Japans geïnspireerde sfeer, zonder het karakter van de woning te verliezen.
Typerend voor de Oude Zak is de verheven ligging ten opzichte van de Reien. Binnen deze context werden diephuizen gebouwd op een massieve onderbouw met tongewelven. De ondergrondse ruimtes werden vaak gebruikt als werkplaats of opslagruimte.
De oorspronkelijke woning wordt gekenmerkt door een kamertypologie. Dit ruimtelijk principe vormt het vertrekpunt van het ontwerp. Door middel van subtiele ingrepen wordt het kamergevoel niet opgeheven, maar net versterkt, steeds met respect voor de bestaande structuur en materialen. Nieuwe toevoegingen worden bewust uitgevoerd in ruwe en naakte materialen zoals beton, hout, en staal.
De ondergrondse verdieping wordt omgevormd tot een grote multifunctionele ruimte. Niet-dragende muren worden afgebroken. Het tongewelf wordt doorgetrokken tot aan de achtergevel waardoor een perspectief naar de tuin en de Reien wordt gecreëerd. Omwille van de transparantie van het houten raamgeheel vervaagt de grens tussen binnen en buiten. Door de plaatsing van betonnen zit-elementen aan beide zijde van de ruimte ontstaat een plek voor zelfreflectie en meditatie.
Op het gelijkvloers naast de keuken aan de zijde van de Reien bevindt het terras. Een systeem van vouwschuifpanelen opgebouwd uit stalen kaders en verticale houten lamellen zorgen voor zonwering en privacy ten opzichte van de druk bezochte Godshuizen aan de overzijde. De panelen functioneren tegelijk als “ruimtevormend” element waardoor het terras kan omgevormd worden tot een patio of een afgesloten tuinkamer. De houten lamellen filteren het zonlicht en creëeren een intieme en rustgevende sfeer.
Op eerste verdieping is er de kinderslaapkamer aan de achterzijde. De kleine ruimte aan de straatzijde wordt omgevormd tot een compacte multifunctionele ruimte met douche en wc. Door middel van een “ziggurat” met wanden opgebouwd uit berkenmultiplex worden deze ruimtes als sequenties op een subtiele serene manier met elkaar verbonden.
De zolderverdieping wordt omgevormd tot master bedroom en ondergaat een grondige transformatie. De niet-authentieke dakstructuur wordt vervangen door een nieuw spantendak. De ritmisch geplaatste driehoekige houten spanten zijn niet alleen structureel maar creëren ook een sacrale sfeer die versterkt wordt door de opaal glazen kastdeuren. Een verdiepingshoge spiegelwand vormt de scheiding tussen slaapkamer en badkamer. De reflectie genereert een psychedelische sfeer.
Specifics
Opdrachtgever: Confidentieel
Locatie: Brugge
Realisatie: 2013 – 2017
Ontwerpteam: David Driesen, Tom Verschueren, Kristof van Parijs
Fotografie: Bart Gosselin
Schaal: eengezinswoning 160 m²




































































































