Het project kadert in de ontwikkeling van de Hertogensite tussen de Brusselsestraat, Kapucijnenvoer en Minderbroedersstraat in Leuven.  Net buiten de oude stadsomwalling, aan de rand van het historische centrum van Leuven, wordt een voormalige ziekenhuis- en universitaire site omgevormd tot een nieuw stadskwartier. Waar de omvangrijke site vroeger een gesloten bouwblok vormde dat was afgesloten voor het publiek, wordt nu ingezet op het versterken van het fijnmazig stedelijk weefsel.

Een overwelfde Dijle-arm die de site centraal van noord naar zuid doorkruist wordt opengelegd en opgewaardeerd door middel van een aangrenzende as voor zacht verkeer en een parkomgeving. Het aanwezig erfgoed op de site wordt gevalideerd en aangevuld met nieuwe bebouwing, waarbij oost-westverbindingen in de vorm van stegen, woonerven en pleinen de site connecteren met de historische stadskern.

Het beschermde Pathologisch Instituut aan de Minderbroedersstraat krijgt een herbestemming als universiteitsmuseum en vormt het ankerpunt voor de ontwikkeling van een bouwblok rond een collectief hof, de wooncluster Pathologie. dmvA+ ontwikkelt hierbinnen enerzijds een gebouw met 20 sociale woningen, gerealiseerd volgens de CBO-procedure, en aansluitend vijf private stadswoningen.

Binnen de stedenbouwkundige verplichting om te werken met hellend dak wordt een systeem van dakkapellen toegepast dat het mogelijk maakt leefruimten met terrassen te voorzien op de dakverdieping. Dit leidt tot specifieke woontypologieën met 3 slaapkamers die profiteren van een doorzon leefruimte van terras tot buitengalerij.

Het perceel is gelegen in een groot en langgerekt bouwblok waarbij het bouwkavel zodanig diep is dat het aan twee straten grenst: de Thaborstraat en de Tichelrij. De kavel stond voordien volledig vol met parkeerplaatsen en garageboxen. De gebouwen aan de straatzijde hadden geen historische waarde. Typerend voor het perceel zijn de hoge scheimuren, die te verklaren zijn door het verleden van de site. Vermoedelijk bevonden zich hier vroeger de werkplaatsen van een bouwbedrijf. Daarnaast grenst het perceel aan een school, wat een belangrijke rol speelde in de latere ontwikkeling van het project.

Gezien de prachtige ligging aan de Dijle was de vraag van de ontwikkelaar om appartementen te creëren die een connectie hebben met het nabijgelegen water. Daarnaast vroeg Stad Mechelen om de  parkeercapaciteit te behouden voor zowel de toekomstige bewoners als de buurt. Daarom voorzag dmvA twee verdiepingen ondergronds, zodat er voldoende parkeerplaatsen behouden bleven en tegelijk ruimte vrijkwam om bovengronds een kwalitatief woonproject te realiseren.

Bovendien werd dit project een voorbeeld van duurzame ontwikkeling dankzij een bijzondere samenwerking met de naastgelegen school. De perceelgrens werd hertekend: de school kreeg er een stuk extra speelplaats bij boven de ondergrondse parking, terwijl zij aan de zijde van de Thaborstraat een deel perceel afstond. Hierdoor kreeg het project extra gevelbreedte in het straatbeeld. Deze wisselwerking toont hoe een langetermijnvisie en samenwerking tussen verschillende partijen kunnen leiden tot een duurzame en evenwichtige stadsontwikkeling.

Residentie Waterkant bestaat uit drie bouwvolumes met 35 woonunits en een ondergrondse parking. In plaats van één grote blok te ontwerpen, werd gestreefd naar luchtigheid in het project. Zo kregen de gebouwen verschillende hoogtes en werd het binnengebied opengewerkt. Door de volumes te laten inspelen op de scheimuren ontstaan interessante buitenruimtes. Bovendien zorgen insijdingen en uitkragingen voor een sterke plasticiteit in de volumes, waardoor de schaal wordt verkleind en het geheel beter aansluit bij de menselijke maat. De gebouwen worden gelinkt met twee waterpatio’s die in combinatie met de nabijgelegen Dijle het concept ‘wonen bij & rond het water’ verwezenlijken.

De site is doorwaadbaar door het toevoegen van stegen die enerzijds zorgen voor circulatie en anderzijds zichtassen creëren vanuit de straat naar binnen en omgekeerd. Op die manier kunnen niet alleen de bewoners, maar ook de mensen uit de stad hier vlot doorsteken, waardoor het project verweven raakt met zijn stedelijke context. De gevels zijn opgebouwd in baksteen, een bewuste verwijzing naar de historische betekenis van de plek, gecombineerd met een fijnmazige witte aluminiumstructuur als dubbele huid. Deze filtert het licht, biedt zonbescherming en werkt samen met de waterpatio’s als klimaatregelaar tegen oververhitting.

De residentie voorziet een variatie aan wonen met appartementen van verschillende oppervlaktes, waardoor het voor iedereen fijn wonen is bij het water op wandelafstand van het stadscentrum.

Residentie Waterkant is een sterk voorbeeld van duurzame stadsontwikkeling. Het project zet in op stedelijke verdichting door op een compacte en efficiënte manier kwalitatieve woonruimte te creëren in het hart van Mechelen. Dankzij de nauwe samenwerking tussen de stad, de school en de ontwikkelaar ontstond een geïntegreerde oplossing die verder kijkt dan het eigen perceel. De waterpatio’s, in combinatie met duurzame technieken zoals een warmtepomp en doordachte zonwering, dragen bij aan een comfortabel en energie-efficiënt binnenklimaat. Daarnaast bevorderen de stegen de doorwaadbaarheid en sociale duurzaamheid van de site door ontmoetingen en interacties mogelijk te maken.

Een samenspel van hoogteverschillen en geschiedenis

De Vlaams Brabantse provinciestad Aarschot gelegen aan de rivier Demer, heeft een zeer rijke geschiedenis.  De naam Aarschot is vermoedelijk afgeleid van ‘arnu’ (arend) en ‘skauta’ (een hoger gelegen stuk land uitspringend in een moerassig gebied).

In het historische centrum van Mechelen ligt de site Apostelinnen, op een hoger gelegen deel van de stad langs de Dijle. In de vroege ontwikkeling van Mechelen ontstonden er twee verschillende kernen die zich onafhankelijk van elkaar ontwikkelden aan weerszijden van de Dijle. Dit duale verleden weerspiegelt zich vandaag nog steeds in het afwisselend grillige en onregelmatige stratenpatroon. In de middeleeuwen was dit deel van de stad minder dicht bebouwd. In het intra muros-gebied ontwikkelde zich bovendien landbouw. Later lieten welgestelde inwoners hier ook buitenverblijven en vakantiehuizen oprichten.

Uit het onderzoek bleek dat zich tussen de Onze-Lieve-Vrouwestraat en de Tessestraat doorheen de eeuwen een fijnmazig netwerk van steegjes, woningen en werkplaatsen had ontwikkeld. In het begin van de 17de eeuw groeide de site meer naar een samenhangend geheel door het samenvoegen van verschillende percelen, waarbij het zogenoemde hoff ende huys meerdere keren van eigenaar wisselde. Later werd het domein ingenomen door de Apostolinnen, die door de aankoop van aanliggende percelen de site verder uitbreidden. In de loop van de 19de eeuw transformeerde het domein tot huisvesting voor de middenklasse en evolueerde het tegen het einde van die eeuw tot een dichtbebouwde woonkazerne. In 1926 werd het eigendom van de familie Devis en werd er een beddenwinkel in ondergebracht.

De site is gelegen tussen de Onze-Lieve-Vrouwestraat en de smalle Tessestraat. Volgens het historisch onderzoek zijn er sinds de Middeleeuwen veel straten en steegjes verdwenen, waaronder het Moriaenstraatje en het Hellestraatje. Het Hellestraatje liep parallel met de Tessestraat en het Moriaenstraatje lag evenwijdig met de Onze-Lieve-Vrouwestraat. Ondanks deze verdwenen structuren zijn op de site nog steeds talrijke historische elementen aanwezig, zoals het Somerhuys, het erkerhuis,  delen van het oude klooster en de oorspronkelijke tuinmuren.

De voormalige ziekenhuissite ‘De Voorzorg’ bevindt zich in de Nieuwe Beggaardenstraat in Mechelen, aan de rand van het Groot Begijnhof en nabij een vertakking van de Dijle. Als kleinschalig stedelijk ziekenhuis maakte De Voorzorg lange tijd integraal deel uit van het historische stadsweefsel en vervulde het een belangrijke sociale en zorgende rol binnen het centrum. De laatste jaren vindt er een bredere evolutie plaats waarbij kleinere, stedelijke ziekenhuizen steeds vaker verdwijnen als gevolg van fusies. De grotere ziekenhuiscampussen vestigen zich voornamelijk buiten de stad.

Bakstenen tuinmuren structureren de paden en terrassen en creëren een geleidelijke overgang tussen private en gedeelde zones. Een gevarieerd en seizoensgebonden beplantingsplan versterkt zowel de privacy van de woningen als het levendige karakter van de collectieve buitenruimte.

De gemeente Steenokkerzeel strekt zich uit ten noorden en oosten van Brussels Airport. De aanleg van de nieuwe ringweg en de activering van de dorpskern met een nieuwe bibliotheek en een nieuw schoolgebouw hebben geleid tot een metamorfose van het historisch centrum. Het bouwen van 32 assistentiewoningen kadert binnen de visie van de versterking van de dorpskern met centrumfuncties.

Stedenbouwkundig wordt Steenokeerzeel gekenmerkt door een noord-zuid georiënteerde commerciële as Van Frachenlaan – Mulslaan. Ten westen van deze as bevindt zich de Fuérisonplaats een plein dat gedomineerd wordt door de Sint-Rumolduskerk. Diagonaal tegenover het dorpsplein ontstond door een eerder toevallige inplanting van het schoolgebouw en de nieuwe bibliotheek een tweede publieke ongedefinieerde buitenruimte die hoofdzakelijk gebruikt wordt als parkeerruimte.

Het Lorette Klooster ook gekend als het klooster Onze-Lieve-Vrouw van Barmhartigheid, maakt deel uit van een trapeziumvormig bouwblok gelegen in het hart van Mechelen tussen de Drabstraat en de Begijnenstraat naast de Vismarkt aan de Dijle.  De site vormt een gelaagd geheel van gebouwen bestaande uit diephuizen (16de eeuw), een pakhuis (17e eeuw) en het neogotische kloostergebouw opgetrokken in de 19^de– en vroege 20^ste-eeuw.

Ten westen van het bouwblok bevindt zich de Drabstraat, een smalle straat die de Vismarkt verbindt met de recent heropende Melaanvliet. In de 19de eeuw werden de zuidelijke gevels van deze straat geüniformeerd volgens classicistische principes, wat resulteerde in een homogeen maar weinig leesbaar straatbeeld.

Het kloostersite verloor haar functie eind jaren 70.  Gedurende meer dan 20 jaar hebben meerdere projectontwikkelaars getracht de site te ontwikkelen maar zonder resultaat. In 2006 werd de site uiteindelijk opgesplitst in twee delen. De neogotische kloostergebouwen werden verkocht aan projectontwikkelaar Costermans, de buitenruimtes en de gebouwen langsheen de Drabstraat werden eigendom van ontwikkelaar City Site.

De stad Mechelen formuleerde in samenwerking met Erfgoed Vlaanderen de randvoorwaarden van de reconversieopdracht die verschillende stedelijke doelstellingen samenbracht. Het project beoogde enerzijds een antwoord te bieden op de parkeerdruk in de binnenstad door de aanleg van een ondergrondse parkeergarage en anderzijds een gemengd programma te realiseren met woningen, kantoren en commerciële ruimten. Daarnaast moest de ingreep aansluiten bij de bredere stadsvernieuwingsoperatie rond de Melaan en de Lamotsite. Tevens diende bijzondere aandacht worden besteed aan de herwaardering en het behoud van het waardevolle bouwkundige erfgoed. De grootste uitdaging van het project lag in het verzoenen van deze erfgoedzorg met het uitgebreide programma van eisen.

De nieuwbouw wordt ingezet als aanvulling en niet als overheersend element.  Uit respect voor het beschermde Hooghuys blijft het gelijkvloers deel onbebouwd waardoor er een steeg ontstaat die de straat verbindt met de semi-publieke binnenkoer. Door de aansluiting op de mansardedaken van ’t Sweert te spiegelen, wordt een evenwicht gezocht tussen oud en nieuw. Het onregelmatige ritme van raamopeningen in de gevel en de integratie van inpandige terrassen zorgen voor een hedendaagse interpretatie van de classicistische 19^e -eeuwse gevel zonder het straatbeeld te verstoren.

De site in Muizen bevindt zich op een strategische locatie aan de rand van Mechelen, tussen de spoorlijn Mechelen-Brussel en de Dijle. Gelegen aan de rand van het dorp biedt het terrein waardevolle zichten op de beemden van de Dijlevallei.

De opdracht bestond er in om op een voormalige fabriekssite een woonzorgcentrum te ontwerpen. Het nieuwe woonzorgcentrum werd centraal ingeplant binnen het nieuwe parklandschap, zodat het gebouw maximaal kon inspelen op de groene context en de zichten op de omgeving. De toegang tot het terrein gebeurt via een smalle flessenhals. De conciërgewoning aan de straatzijde fungeert zo als herkenbare toegangspoort tot de site.

Door de uitsnijdingen in het bouwvolume en de toepassing van groene daken gaat het gebouw subtiel op in de natuurlijke parkomgeving.  De twee grote patio’s fungeren als duidelijke oriëntatiepunten voor de bewoners. Ondanks de uitgestrekte vorm blijft het gebouw relatief compact georganiseerd, waarbij de patio’s daglicht diep tot in de kern van het gebouw brengen.

De site ligt in Minderhoutdorp, ten noorden van Hoogstraten en vlak bij de Nederlandse grens. Het gebied vormt een overgangszone tussen de stad Hoogstraten en het open landschap gekenmerkt door landbouw in het noorden. Het landelijke karakter is hier nog sterk voelbaar, maar tegelijk is er sprake van een geleidelijke verstedelijking.

Typerend voor de bebouwing in de omgeving is de kleinschalige korrel, met overwegend individuele woningen en een wisselende rooilijn. Deze onregelmatige rooilijn, met meerdere knikpunten, draagt bij aan een minder rigide straatbeeld en benadrukt het informele, dorpse karakter van de context.

De ontwerpopgave bestond uit het realiseren van een sociaal woningbouwproject met een mix van huur- en koopwoningen, aangevuld met seniorenwoningen. Daarbij lag de focus op het creëren van een woonomgeving met aandacht voor sociale interactie, privacy en toegankelijkheid.

Het projectconcept vertaalt deze ambities in twee eenvoudige bouwvolumes die zijn ingeplant rond een semi-publiek woonerf. Het gebouw aan de straatzijde huisvest huur- en koopwoningen en het lager volume in het binnengebied biedt onderdak aan de seniorenwoningen. Het woonerf vormt letterlijk en figuurlijk het groene hart van het project. Afschermingen definiëren de overgangszones tussen het publieke binnenplein en de privatieve (voor)tuinen, waardoor een geleidelijke overgang ontstaat tussen collectief en individueel gebruik. Meerdere doorgangen in de voorbouw verzekeren een vlotte doorwaadbaarheid en versterken de relatie tussen de straat en het woonerf.

Slommerhof is een woonerf in een nieuw woonuitbreidingsgebied van Hoogstraten, een kleine provinciestad in de Noorderkempen, vlak bij de Nederlandse grens. Hoogstraten staat bekend om zijn landelijke karakter en uitgestrekte landbouwgebieden. Kenmerkend voor de bouwkavel was de centrale ligging als een eiland te midden van een verkaveling, omboord door een rijweg.

Het oorspronkelijke verkavelingsplan voorzag een bebouwing van 5 noord- en 5 zuid gerichte woningen, rug aan rug. De ongelijkwaardigheid van de woningen, het probleem van lichttoetreding en onvoldoende buitenruimte werden binnen dit plan als zeer negatief ervaren.

Vanuit deze vaststellingen werd de vraag gesteld om een ontwerp te maken dat tien  gelijkwaardige woningen mogelijk maakt. Daartoe werd het verkavelingsplan in vraag gesteld en de bouwvoorschriften werden op vraag van dmvA gewijzigd.